Města a obce online - Hostinné

Historia miasta

Miasto Hostinné leży około 18 km na zachód od miasta powiatowego Trutnov. W jego bezpośrednim sąsiedztwie rozciągają się malownicze wzgórza Podgórza Karkonoskiego. Położone jest u zbiegu rzeki Łaby i rzeczki Čistá na wysokości 350 m. Obecnie zamieszkuje je około 5000 obywateli.

Hostinné jest jednym z najstarszych miast leżących u podnóża najwyższych czeskich gór - Karkonoszy. Miasto założone zostało za panowania czeskiego króla Przemysła Ottokara II w wyniku kolonizacji górnego biegu rzeki Łaby. Świadczy o tym owalny obwód miasta, w którym został wytyczony regularny czworoboczny rynek, z którego rogów wychodzą dwie równoległe ulice w kierunkach zachód-wschód. Taki sposób budowy był typowy dla okresu panowania tego czeskiego władcy. Miasto zostało pierwotnie obwarowane drewnianą palisadą a następnie kamiennym murem typu śląskiego z fosą. Mur był przedzielony dwoma głównymi bramami oraz dwoma wychodzącymi portami, które zachowały się w średniowiecznej formie do dziś. Karta praw miejskich nie zachowała się. Pierwsza pisemna wzmianka o miejscowości pochodzi z około 1270 roku. Jest to wpis w księdze koncepcji królewskich dokumentów w związku ze sporem dotyczącym konsekracji tutejszego kościoła. Pierwszymi właścicielami miasta byli czescy królowie. W roku 1316 król Jan Luksemburski oddał miasto w zastaw Putovi z Turgovy, który stał się później jego właścicielem. W czasie wojen husyckich miasto było w posiadaniu Krušinów z Lichtenburka, którzy stali po stronie cesarza Zygmunta. W niedzielę karnawałową roku 1424 dowódca husytów Jan Žižka z Trocnova oblegał miasto aby je zdobyć. Pomimo wielu ataków miasto nie poddało się a Žižka odszedł z niczym. Największy rozkwit miasta przypadł na okres panowania panów z Wallensteinu w latach 1521 - 1634. Szczególnie zaś po pożarze w roku 1610, kiedy spłonęło niemalże całe miasto. W okresie tym zaproszono tu wybitnego budowniczego włoskiego pochodzenia Carla Valmadi, który osobiście kierował rekonstrukcją wszystkich wyznaczonych renesansowych budowli. W historię miasta wpisały się również rody o sławnych nazwiskach jak Lamboy, Kinsky, Šlik, ostatnimi właścicielami majątku Hostinné był czeski ród Deym z miejscowości Střítěže.

Historyczne centrum miasta za sprawą licznych pożarów i powodzi, które nawiedziły w przeszłości Hostinné, oferuje wiele ciekawych zabytków. Najcenniejszym z nich jest dziekański kościół Świętej Trójcy z 53 metrową wieżą. Został on zbudowany w stylu nowogotyckim w roku 1270. W 1539 uległ pożarowi, po którym przebudowano go na styl późnogotycki. Kolejne zmiany miały miejsce w roku 1552, kiedy przebudowano prezbiterium, zakrystię oraz wieżę, w roku 1572 przebudowano nawy. Kolejne naprawy kościoła przeprowadził w roku 1877 Fr. Schmoranz. Pomiędzy innymi ciekawymi okazami we wnętrzu kościoła, w kaplicy chrzcielnej zachowały się nagrobki członków rodziny Wallenstein. Na teren kościoła można wejść barokową bramą z roku około 1750. W sąsiedztwie świątyni znajduje się budynek dekanatu, którego obecny wygląd pochodzi z roku 1578. Centrum miasta tworzy czworoboczny rynek, otoczony mieszczańskimi domami z portykami z XVI-XVIII wieku. Na jego zachodniej stronie znajduje się budynek renesansowego ratusza. Ta pierwotnie późnogotycka budowla z roku 1525, została przebudowana na styl renesansowy w roku 1591. Najwyższe piętro wieży zyskało styl barokowy. W roku 1779 na wieży zainstalowano zegar a jej czołową stronę ozdobiono herbem miejskim. W rogach wieży stoją dwie monumentalne figury odzianych w rzymskie zbroje olbrzymów. Na środku rynku znajduje się wczesnobarokowa Kolumna Maryjna, zbudowana w roku 1678 na polecenie Sibylli Lamboy z Bemelbergu jako ochrona miasta przed zarazą. Kolumna na wysokości piętra ozdobiona jest sześcioma figurami świętych oraz pozłacanymi herbami rodu Lamboy.

Na wschodnim przedmieściu znajdują się tereny byłego klasztoru franciszkanów z barokowym kościołem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Jest to wyjątkowa dwunawowa budowla, będąca swego rodzaju rzadkością w Środkowej Europie. Obecnie na terenie klasztoru znajduje się galeria sztuki antycznej z unikatową kolekcją kopii antycznych rzeźb. Z działalnością franciszkanów w mieście związany jest również coroczny festiwal folkowy o nazwie Porciunkule, który jest zwieńczeniem letniego życia kulturalnego w mieście.

Miasto Hostinné znane jest ze swojej długoletniej tradycji produkcji i przetwórstwa papieru. Pierwsza papiernia została założona przez braci Kiesling w roku 1835 w budynkach dawnego zamku. Trzy lata później kupił ją kupiec papierniczy Franciszek Lorenz, który przystąpił do spółki z nowo przybyłymi ekspertami w produkcji papieru Juliusem Eichmannem oraz Gustawem Lorenzem. Wspólnie stworzyli nowoczesną oraz dobrze prosperującą firmę. W kolejnych latach Julius Eichmann usamodzielnił się i założył własną papiernię w dolnej części miasta, która stała się podstawą budowy współczesnej nowoczesnej firmy Karkonoskie Papiernie S.A. Duże znaczenie dla rozwoju przemysłu w mieście miało uruchomienie trasy kolejowej Velký Osek - Trutnov, zbudowanej w latach 1869 - 1871 przebiegającej przez Hostinné. W roku 1872 powstała gazownia oraz browar parowy, w roku 1881 fabryka skrobi, w roku 1884 fabryka maszyn i żeliwa. W roku 1893 zbudowano przędzalnie jedwabiu a w roku 1894 mechaniczną tkalnię. Obecnie w mieście oraz jego okolicach rozwinięty jest przemysł papierniczy oraz przemysł włókienniczy.

Dziś Hostinné jest miejscem, w którym prowadzone są badania poświęcone zarówno odnowie miejskiej strefy zabytków, jak i całej infrastruktury miasta. Miasto dzięki swojej dogodnej lokalizacji jest odpowiednim miejscem do uprawiania sportów letnich i zimowych oraz rekreacji. Zbocza podnóży Karkonoszy oferują optymalne warunki turystyki pieszej oraz turystyki rowerowej z pięknymi widokami na najwyższe szczyty Karkonoszy. 

Zabytki kultury

Renesansowy ratusz –budynek renesansowego ratusza znajdujący się na zachodniej stronie rynku zbudowany został na fundamentach dwóch gotyckich domów. Pierwsze wzmianki o budowli pochodzą z pierwszej połowy XV wieku. W roku 1525 do budynku ratusza dobudowano renesansową wieżę ratuszową. Po pożarze w roku 1610 została ona odbudowana przez włoskiego budowniczego Carola Valmadina oraz ozdobiona techniką sgraffito. Na przedniej stronie wieży w jej narożach znajdują się dwie postacie olbrzymów o wysokości 4,80 m. Są to rycerze w rzymskich zbrojach. Zostali oni tam umieszczeni w roku 1641. Do górnej części wieży zamontowano w roku 1789 zegar. Ratusz był kilkakrotnie przebudowywany i z biegiem czasu zmieniał swój wygląd. Ostatnia i najbardziej znacząca przebudowa została przeprowadzona w roku 1912, kiedy odrestaurowano sgraffito mocno uszkodzone w poprzednich latach. Fasada wieży ozdobiona jest malunkiem herbu miejskiego z roku 1759. Wieża zwieńczona jest galerią oraz barokową kopułą z świetlikiem. Ostatnia rekonstrukcja budynku miała miejsce w roku 2002. W pasażu ratusza zachowało się okno do mazhauzu domu z późnogotyckim portalem. W cokole głównego wejścia umieszczono łokieć czeski i łokieć śląski, które są dowodem bogatej działalności gospodarczej miasta w dawnych czasach. Warto wspomnieć również o dużej mapie Karkonoszy z roku 1933 stworzonej przez R.Bienerta z Liberca, w skali 1: 25 000.

Kolumna morowa –na środku rynku znajduje się wczesnobarokowa kolumna morowa pochodząca z roku 1678. Poleciła ją zbudować żona właściciela ziemskiego Sibylla Lamboy jako ochronę miasta przed zarazą. Podstawa kolumny morowej jest sześciokątna, a jej naroża ozdobione są figurami świętych: Św. Antonina, Św. Jana Nepomucena, Św. Rocha, Św. Franciszka, Św. Sebastiana oraz Św. Ignacego. We wnęce w dolnej części umieszczona jest rzeźba Św. Rozalii – patronki chorych na zarazę. U stóp kolumny znajdują się herby rodziny Lamboy oraz figura Maryi Panny chroniącej dzieci swoim płaszczem. W najwyższej części słupa umieszczona jest kolejna figura Maryi Panny. W roku 2000 przeprowadzono całościową rekonstrukcję tego zabytku włącznie z zainstalowaniem odświętnego oświetlenia oraz montażem ogrodzenia ochronnego. 

Pomnik cesarza Józefa II - dnia 24 czerwca 1906 na jednym z placów miejskich przed gimnazjum odsłonięty został pomnik poświęcony cesarzowi Józefowi II jako hołd dla jego istotnych reform w okresie oświeconego absolutyzmu oraz przypomnienie jego trzech wizyt w mieście. Pomnik został wykonany przez rzeźbiarza akademickiego Jerzego Leiske z Wiednia. Posąg zrobiony jest z marmuru z Carrary natomiast cokół  i schody z granitu z Bavena we Włoszech. Pomnik stał na swoim pierwotnym miejscu aż do roku 1921, kiedy został najpierw zakryty drewnianymi skrzyniami a następnie usunięty, jako symbol nieistniejącej już monarchii habsburskiej. Nie został on jednak zniszczony a jedynie przewieziono go do sąsiedniego miasta Fořt. Tak w spokoju przetrwał kolejne dziesięciolecia aż w roku 1999 został odrestaurowany a następnie przeniesiony na swoje pierwotne miejsce. Pomnik jest jednym z niewielu zabytków okresu secesji w mieście.

  Klasztor Franciszkanów – już w roku 1651 właściciel majątku Hostinné, zubożały holenderski szlachcic William Lamboy, zamierzał zaprosić do miasta Hostinné któryś z zakonów. Po nieudanej próbie z Jezuitami wybór padł na zakon Franciszkanów. Otrzymali oni małą kaplicę cmentarną z roku 1598 za dolną bramą miejską. Z biegiem lat rozbudowali kaplicę i dostawili do niej własny klasztor. Kamień węgielny pod budowę obiektu położono w roku 1678 a jego budowę ukończono w roku 1684. Z czasem klasztorny kościół nie był w stanie pomieścić coraz większej liczby pielgrzymów, z tego też względu podjęto decyzję o jego dalszej rozbudowie. W roku 1743 wyburzono północną ścianę kościoła i dobudowano drugą nawę. Pod nawą główną świątyni znajduje się krypta ze szczątkami członków roku Lamboy. Współczesna dwunawowa budowla jest unikatowa i nie ma odpowiadającego stylu w Europie Środkowej. Dziś na terenie dawnego kościoła klasztornego znajduje się unikalna kolekcja gipsowych odlewów antycznych rzeźb pochodzących z roku 1912.

Kościół dziekański – dziekański kościół Najświętszej Trójcy jest najstarszym kamiennym budynkiem w mieście. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z roku 1270 w związku z jego konsekracją. Kolejna wzmianka pochodzi z roku 1345. Główne części świątyni są wynikiem przebudowy z okresu renesansu. Prezbiterium pochodzi z roku 1552 a nawy z roku 1573. Niektóre części budynku ozdobione są gotyckimi maswerkami. Sufit jest wysklepiony i ozdobiony herbami właścicieli miasta i sympatyków kościoła. Ołtarz główny jest pseudogotycki i pochodzi z roku 1878. Ołtarze boczne datowane są na okres baroku i przypominają o pobycie Jezuitów w mieście. Renesansowa ambona pochodząca z roku 1612 jest wsparta na figurach Mojżesza i Aarona. Organy zostały wykonane w roku 1785 w Kutné Hoře. W bocznej kaplicy Św. Joachima w ścianach umieszczone są cenne nagrobki członków czeskiego rodu Wallenstein, którzy byli od roku 1521 właścicielami miasta. Do kościoła przylega 53-metrowa wieża kościelna z dwoma dzwonami z roku 1599 oraz 1612.

Renesansowa fara – budynek fary w miejscowości Hostinné został postawiony w roku 1525. Jej północna ściana została bezpośrednio wbudowana w mury miejskie a strona zachodnia opierała się na górnej części bramy miasta. W roku 1555 fara spłonęła a w roku 1578 została odbudowana w stylu renesansowym. Z tej właśnie odbudowy pochodzi data na portalu głównego wejścia. Po kolejnym pożarze w roku 1610 przeprowadzono następną przebudowę, którą prowadził słynny budowniczy włoskiego pochodzenia Carlo Valmadi. Fasadę fary ozdobił sgraffitem. Teren fary otoczony jest barokowym murem z bramą z roku 1750.